Interview met Antonio Sabugueiro, pionier van populaire hardloopwedstrijden in Spanje

Interview met Antonio Sabugueiro, pionier van populaire hardloopwedstrijden in Spanje

►►► NA HET OVERLIJDEN VAN ANTONIO SABUGUEIRO, WILLEN WE HEM EREN DOOR DITINTERVIEW UITGEVOERD DOOR ÁLEX CALABUIG IN 2019 EN GEPUBLICEERD IN HET TIJDSCHRIFT CORREDOR IN 2020

Nacido en Rúa dos Fornos (Ourense), Antonio Sabugueiro se fue labrando con mucho esfuerzo e imaginación un sólido prestigio en el mundo de las organizaciones deportivas hasta lograr crear y consolidar la mejor prueba de San Silvestre del mundo, la Vallecana. Su afición nació muy pronto, ya que el director del Instituto del Jardín, que era catedrático de latín, asegura que siempre tenía peticiones por parte de Antonio para organizar eventos, comprar material deportivo y formar equipos.  Padre de tres hijos y orgulloso abuelo, reside en Collado Villalba en una pequeña casa que más bien parece un museo de historia del atletismo, rodeado de fotos, cuadros, trofeos, placas, diplomas y merecidos reconocimientos a una labor incansable en el mundo del deporte.

Antonio, ¿cómo surgió la idea del Gran Premio de Vallecas en el año 1964?

Ik was provinciaal hoofd van de dienst voor sportactiviteiten van Madrid-stad en had twee assistenten, Manolo en Carlos. We organiseerden onzelfzuchtige atletiekwedstrijden in de Casa de Campo, minstens één zondag per maand. Het was een paradox dat de lokale baas van Vallecas meer geld had dan ik als provinciaal hoofd, omdat hij weinig te besteden had en ik alle districten van de hoofdstad moest bedienen. Deze man ging langs bedrijven en vroeg om financiële hulp. Hij had een restbudget waar ik geen toegang toe had. Ik had 5000 pesetas nodig voor een sportactiviteit die ik gepland had en ik zei tegen Carlos dat we naar Ramón Sánchez Anaya moesten gaan, de lokale baas van Vallecas, om hulp te vragen, en zo deed ik het. Ik gaf hem een begrote kostenoverzicht voor de trofeeën en hij accepteerde het. Ik had geen geld maar wel veel verbeelding.

“La carrera nació medio en broma en la cervecería Bella Luz, tomando una caña con mis ayudantes. Les dije: ¡Qué es eso de estar siempre organizando crosses y ponernos hasta arriba de barro! Tenemos que hacer una carrera sobre asfalto.”

Is het waar dat de race in een bar geboren werd?

Ja, het was een grapje in de cervecería Bella Luz, terwijl ik met mijn helpers Manolo en Carlos een glas dronk. Ik zei tegen hen: “Wat is dit gedoe van altijd crosswedstrijden organiseren en ons tot in de modder te laten gaan! We moeten een race op asfalt maken.”

¿De dónde viene el nombre de San Silvestre Vallecana?

De eerste editie van de proef was heel bescheiden, met minder dan 60 deelnemers, maar omdat ik op mijn verbeelding rekende, gaf ik het een naam die erg goed klonk: Gran Premio de Vallecas. Ik zei: “¡Laat de naam niet leeg blijven! Ja, ja, ja…”.

Ik herinner me dat er geen verkeershaps (guardias de circulación) waren, en mijn compañeros Carlos en Manolo moesten zelfs als verkeerswachten fungeren omdat de bussen die langs Peña Prieta af kwamen de deelnemers bijna omver reden. Mijn vrienden moesten streng zijn en in de bus stappen om de chauffeurs tot stoppen te brengen.

Als anekdote van dat eerste jaar werd de winnaar Jesús Hurtado, de grote atleet van Real Madrid, die zo weinig middelen had dat hij de race liep met dezelfde shirts die hij droeg naar zijn werk. Hij had geen schoenen. Hij werkte vlak bij El Retiro en kwam vanuit Plaza de Castilla en had geen geld om de metro te betalen, dus liep hij.

Nog een ding dat ik me herinner is dat ik iets kopieerde. Elk jaar ging ik naar de Cross van Lasarte, ik was verliefd op die veldloop. Ze presenteerden in het stadhuis de prijzen die ze hadden gewonnen en noemden de winnaars in volgorde, zodat ze het cadeau konden kiezen dat ze het leukst vonden. Er zat zelfs een jachtgeweer tussen. Ik heb dat model nagemaakt en het is een van de weinige dingen die ik heb gekopieerd, want ik ben altijd origineel geweest.

In de beginjaren werd de test niet op 31 december gehouden maar op de laatste zondag van de laatste maand van het jaar. Ik was bevriend met de belangrijkste journalisten van die tijd, bovendien las en verzamel ik Marca sinds ik tien jaar oud was. Ik herinner me dat op een maandag in het tweede jaar ik een tekst van José Luis Gilabert in de krant las: “Madrid heeft nu zijn San Silvestre, de San Silvestre Vallecana.” Ik belde hem en hij vertelde me dat hij die naam had geschreven, om de proef zo te noemen, zodat ik hem mocht gebruiken als ik wilde. En zo deed ik. Het derde jaar heette het officieel San Silvestre Vallecana.

¿Te inspiraste de alguna manera en la San Silvestre de Sao Paulo, fundada en 1925?

Daarvan werd ik altijd beschuldigd, maar toen wist ik bijna niet eens van het bestaan van de São Paulo-wedstrijd. En het bewijs dat ik niemand wilde imiteren is dat José Luis Gilabert de naam San Silvestre heeft bedacht.

¿Qué apoyos tuviste en los primeros años?

De krant MARCA heeft me enorm geholpen. Ook de krant Pueblo, die de belangrijkste in Spanje was. Mijn vriend Paco Chico Pérez, die schreef over wielrennen in Pueblo, ondersteunde me veel en zei dat we naar de directeur, meneer Emilio Romero, moesten gaan om te helpen bij het evenement. En het werd de eerste officiële krant van de San Silvestre.

¿Cómo lograsteis que vinieran a correr a Vallecas muchos de los mejores corredores del mundo?

De San Silvestre Vallecana is altijd de voorloper geweest van alle vernieuwingen. De eerste manager die naar Spanje kwam, heb ik zelf meegenomen. Zijn achternaam was McDonald. Ik zocht een tolk om met de federaties van de verschillende landen te praten. In die tijd waren er geen vaste startbanen, maar in het derde jaar gaven we 15.000 pesetas aan Javier Álvarez Salgado. De eerste sponsor van de race was La Casera, via Rayo. En omdat Rayo Vallecano erbij betrokken was, wat veel geliefd was bij de mensen, leverde het meer publiek op dat juichte en aanmoedigde. De rayafansclubs hielpen ook veel, omdat ze Vallecas af gingen om wat schoenen, flesjes, wat geld bij elkaar te halen.

In die tijd moest je de voorzitter van de atletiekfederatie van het land dat het was uitnodigen; als de voorzitter kwam, werd hij gedelegeerd door wie hij geschikt achtte… Wat ik deed, was ze meenemen naar Los Canasteros, een flamenco-lokatie, om bekendheid te krijgen. De eerste belangrijke atleet die ik meebracht was Mohamed Gammoudi, een Tunesische militair die de Cross de las Naciones had gewonnen en goud op de Olympische Spelen in Mexico 1968 op de 5000 meter. Hij kwam vergezeld door een kapitein, als afgevaardigde. Deze man vond het zo leuk dat hij het volgende jaar terug wilde komen, maar hij liep een conflict met zijn baas en Tunesië kwam nooit meer terug naar de race.

¿Cuándo se empezó a pagar a los atletas?

Het was dankzij mijn grote vriend en uitstekende atleet Tomás Barris. In de noordelijke landen verdiende hij al geld toen hij door het circuit van wedstrijden ging, en hij vertelde me dat ik ook moest beginnen met betalen. En zo begon ik Álvarez Salgado geld te geven. Ik moet zeggen dat Tomás ook als tolk voor de atleten fungeerde en zich volledig inzette voor mij.

Imagino que en los primeros años hubo problemas hasta para que cortaran las calles…

De directeur van Pueblo, Emilio Romero, steunde het evenement en zijn krant was het officiële dagblad, maar hij vroeg dat de race op Huertas-straat moest beginnen, waar zijn hoofdkantoor was. Ik ging naar Teniente Coronel Luque, hoofd van het verkeerswezen van Madrid. Ik legde het probleem uit en hij keek me serieus aan en zei: “Bent u bij zinnen? Wilt u dat op 31 december om acht uur ’s avonds Calle Atocha afsluit? U weet niet wat u zegt!” Na dat gesprek sprak ik met de Directeur-Generaal van Diensten van Madrid, de heer Santiago Estrada, die boven Luque stond, en hij tekende het eerste toestemmingsdocument zodat een volkswedstrijd door de straten van Madrid kon lopen.

¿Cuándo te das cuenta de que la carrera es ya un fenómeno reconocido a nivel internacional?

In de vierde editie, in 1967, toen een wereld- en olympische kampioen als Gammoudi de race won, hebben we dat stap gezet. Met de steun van La Casera hadden we al geld en was er een toename in het aantrekken van enorme atleten. Ik denk dat de 80 of 90 beste Spaanse hardlopers ooit aan de San Silvestre Vallecana hebben meegedaan. Vanaf Javier Álvarez Salgado begonnen ze te incasseren. Banco Central kwam als sponsor en anderen. En de Rayo Vallecano was cruciaal in de verspreiding van de race en om de besten te laten komen. We hebben José Luis González, Martín Fiz, Fermín Cacho, Vincent Rousseau, Arturo Barrios, Carlos Lopes, Osoro Ondoro en talloze anderen gehad.

¿Cómo nació la San Silvestre Popular?

Gabilondo riep ons op in zijn programma en daar was Pepe Domingo Castaño, die me vertelde dat we iets moesten doen voor mensen die geen elite waren, en uit dat idee ontstond de populaire race.

¿Qué nos puedes contar de las madrinas que tuvo la carrera?

Ik zei tegen de journalist Paco Chico Pérez, van de krant Pueblo, dat we voor de presentatie van de proef beschermvrouwen konden meenemen. Hij zorgde ervoor dat de persoon die werkte in sociale kranten de beroemdheden kon regelen om naar de presentatie te komen en de start van de race met een vlag te openen. Ik heb een anekdote uit het jaar dat Rocío Jurado en haar man Pedro Carrasco kwamen. Daar verzamelden zich enorm veel mensen voor de start om hen te benaderen. In mijn rechterzak had ik de 75.000 pesetas budget voor de race om de premies, de reizen, het geld van de atleten, enz. te betalen. Midden in de drukte stopte een man van meer dan zeventig jaar mijn hand in mijn zak en probeerde me te beroven. Gelukkig trok ik hem bij de kraag en kon ik het voorkomen. Als zoiets nu zou gebeuren, zou er geen race zijn. Stel je voor! De hotels, vliegtuigen en bussen zonder te betalen…

Er waren nog andere zeer beroemde beschermvrouwen, zoals Rocío Dúrcal, Ágata Lys, Karina, Bárbara Rey, Mari Cruz Soriano, Teresa Rabal, Analía Gadé en vele anderen.

En paralelo a esto la mujer se iba incorporando a participar cada vez más en la carrera, ¿no?

Vrouwen namen vanaf het eerste jaar deel, hoewel sommigen zeggen dat dat niet zo was; wat er gebeurde, is dat het meisjes waren die met hun club deelnamen. Ik bewaar de uitslagen. Jaren later liepen de beste atletes ter wereld mee, zoals Grete Waitz, die een mooie bonus ontving.

La San Silvestre Vallecana es la segunda más antigua de España tras la de Galdakao, pero muy pronto se convirtió en la más importante de nuestro país. A raíz de ello fue el espejo en el que mirarse y surgieron San Silvestres en muchas ciudades. ¿Qué opinión tienes de ello?

De San Silvestre Vallecana is de op één na oudste van Spanje na de San Silvestre van Galdakao, maar al snel werd het de belangrijkste van ons land. Daardoor werd het een voorbeeld voor anderen en ontstonden San Silvestres in veel steden. Wat is jouw mening hierover?

No hay ningún país en el mundo que tenga más de 1000 San Silvestres. Y surgieron al socaire de la San Silvestre Vallecana. Yo no potenciaba la carrera popular porque no había medios. Todo el dinero lo dedicaba a la Internacional, pero cuando Nike entró como patrocinador dotó a los participantes con una buena camiseta y mejores servicios al corredor, con lo que se potenció mucho la Popular y eso supuso que en otros lugares surgieran eventos de San Silvestre.

Aan de andere kant organiseerden wij de eerste liefdadigheidswedstrijden in Spanje, gericht tegen jeugddrankmisbruik, en zelfs een etappwedstrijd ter ondersteuning van de vrijlating van Ortega Lara. Deze acties hebben bijgedragen aan de beweging van het hardlopen.

¿Qué supuso la entrada de Nike como patrocinador y de Last Lap como empresa organizadora?

Nu wordt er veel gesproken over running, maar die term bracht Nike naar Spanje. Ze lanceerden een campagne met toptrainers in El Retiro om de lopers voor te bereiden en hen advies te geven. Dat was hier nog nooit gedaan. Nike voerde invloedrijke reclamecampagnes uit die veel geld kosten en sinds een aantal jaren vormen we een grote familie. Wat Last Lap betreft, levert het vanaf het begin een grote organisatorische professionaliteit die essentieel is voor succes. En in de afgelopen jaren, dankzij de sponsoring van Nationale-Nederlanden, komen leden van het beste atleteam ter wereld hier lopen.

“Eliud Kipchoge ganó la prueba en los años 2005 y 2006 logrando una marca impresionante, bajando de 27 minutos. El año pasado me mandó una pulsera, el libro de su vida y una camiseta firmada. Fue un precioso detalle por su parte que conservo con mucho cariño”

En Vallecas ha triunfado hasta el mismísimo Eliud Kipchoge…

Hij won in de jaren 2005 en 2006. En hij zette de wereldrecord op de 10 km op de weg, hoewel het parcours niet officieel homologeerd is. Ik herinner me dat het publiek veel schuim op hem gooide, terwijl ik vanaf de voertuig riep dat ze alsjeblieft geen schuim moesten gooien. Hij kwam als finish helemaal bedekt met schuim. Eliud stuurde mij vorig jaar een armband, het boek van zijn leven en een gesigneerde T-shirt. Het was een prachtig gebaar van zijn kant dat ik met veel genegenheid bewaar.

Existe un fenómeno curioso en la San Silvestre Vallecana. Hay personas que solo corren esta carrera en todo el año…

Het is omdat de verspreiding van dit evenement wereldwijd is. Ze hebben ons de Gold Label van de IAAF gegeven, de hoogste onderscheiding die bestaat. Het evenement is erg gegroeid en ik ben zeer blij dat al die mensen op 31 december deelnemen.

¿Qué tiene de especial hoy en día la Vallecana?

Dat is bekend bij iedereen. Doordat het 31 december is, is men druk bezig afscheid te nemen van het jaar en lopen is een wonder. En geen enkele race op aarde heeft zo’n animatie in de straten als die van ons. Van Atocha tot de finish is het indrukwekkend. De Vallecanezen willen deze race tot het uiterste. De start is vaak spectaculair, met vijf series en een fabelachtige show. Radio’s, televisie en kranten draaien er omheen. En het evenement heeft als erevoorzitter Zijn Majesteit de Koning. We hebben hem de Gold Silvester uitgereikt bij de jaarlijkse prijzen die we organiseren. Deze onderscheiding is nog nooit weggegeven; we hebben die toegekend aan prominente atleten en politici die hebben gesteund, enz. De burgemeesters van Madrid hebben de race geholpen. Dit jaar een primeur: José Luis Martínez-Almeida zal meedoen.

¿Es la San Silvestre Vallecana una prueba con una energía especial?

Zeker. Vallecas stort zich erop. Een anekdote: er was eens een jaar dat de race samenviel met een Madrid-Atletico voetbalwedstrijd. Tijdens de perspresentatie vroegen ze ernaar. Ik antwoordde zeer plechtig: “Kijk, mevrouw María kan misschien het wild braden in de keuken, maar zodra ze de klanken van de race hoort, laat ze het koken en gaat ze naar buiten om aan te moedigen.” Er zal nooit een gebrek aan mensen zijn bij deze race om een ongelooflijke sfeer te creëren. De lopers krijgen extra energie van het publiek. Veel van de beste atleten ter wereld hebben me verteld dat mensen hen letterlijk dragen en dat zelfs als ze opgeven, ze naar de finish worden geleid.

“Mi cardiólogo, que es corredor popular, me dijo: Antonio, no sabes el gran favor que le has hecho a la sanidad española y la cantidad de dinero que has ahorrado en fármacos a la gente por la vida saludable que has generado”

¿Qué le dice su cardiólogo sobre la labor que ha realizado en el mundo del deporte?

Hij loopt de race en zijn vrouw ook. Hij zei: “Antonio, je weet niet hoeveel goed je hebt gedaan voor de Spaanse gezondheidszorg en hoeveel geld je mensen hebt bespaard aan medicijnen door de gezonde levensstijl die je hebt gecreëerd.” Voorheen trok ik door verschillende delen van Spanje en zag ik niemand rennen. Nu zijn overal mensen aan het trainen. De San Silvestre Vallecana heeft een beslissende bijdrage geleverd aan deze beweging.

Antonio, has sido organizador y también muy deportista. ¿Sigues haciendo ejercicio?

Ik deed aan alles wat met sport te maken heeft. Nu, door de leeftijd, kan ik alleen wat oefeningen thuis doen. Sport is altijd een deel van mijn leven geweest. Iedereen kent me van de San Silvestre, maar ik heb nog veel meer gedaan. Ik organiseerde de Hispanidad-wandeling met de beste wandelaars ter wereld. We vertrokken uit Madrid, zeven dagen etappes tot de dag van Pilar in Zaragoza, om twaalf uur ’s middags. Ik leidde ook de Internationale Mijl van Madrid, die belangrijker was dan die van New York. Helaas werd die slechts twee jaar gehouden. Aan de Paseo de la Castellana namen Said Aouita, Fermín Cacho, José Luis González, enz. deel.

Se habla mucho de los éxitos de la San Silvestre Vallecana, pero también habrá habido momentos muy duros, ¿no? Incluso un año la prueba no se celebró.

Sí, fue en 1969. No hubo carrera, entre otras cosas, porque ese año desgraciadamente falleció mi padre y porque no había nada de presupuesto. Yo era directivo de las quince secciones deportivas y llegó un señor muy presumido con un Maserati a la puerta de la sede del Rayo Vallecano. Me dijo que él podía hacer algo mucho más grande. Habló con el presidente del club, Pedro Roiz y le dijo que adelante, pero no hubo presupuesto, no había subvención. Yo también era directivo de la Real Federación Española de Atletismo y el presidente era Rafael Cavero. Su familia era multimillonaria y él pagaba de su bolsillo los desplazamientos de los atletas a todos los campeonatos del mundo, le daba ayudas a grandes atletas para dar la señal de un piso, etc. Este hombre presumido del que hablaba decía que le iba a sacar el dinero a Cavero, pero yo creo que Rafa no le dio ni las buenas noches. En definitiva, que ese año no tuvimos ninguna ayuda.

Para terminar, ¿hay alguna anécdota que quieras destacar de todas estas noches de fin de año en Vallecas?

Uff, ik zou er zo veel kunnen vertellen… Bijvoorbeeld een curiositeit. Ik had geen auto. Op een jaar, nadat de race was afgelopen, had ik mijn jas achtergelaten bij de Rayo-sede aan de Avenida de la Albufera. De opzichter ging ermee vandoor met de sleutel. Stel je voor: 31 december ’s avonds, enorme kou, in een jas, zonder jas… Ik kreeg een verkoudheid die ik acht dagen in bed moest liggen. Die avond bracht ik alleen door in een Vallecas-café. Ik woonde in La Cruz de los Caídos. In die tijd was het onmogelijk om een taxi te nemen; er waren weinig auto’s. Ik kreeg er eentje om drie uur ’s nachts, na te voet te zijn gegaan van Portazgo tot Atocha.

Plaats een reactie

Meer Nieuws

Loting Valencia Halve Marathon gesloten: 68 430 inschrijvingen voor 11 405 startnummers

Loting Valencia Halve Marathon gesloten: 68 430 inschrijvingen voor 11 405 startnummers

Corredor-tijdschrift nu verkrijgbaar: Gonzalo Parra op de cover en praktische inhoud

Corredor-tijdschrift nu verkrijgbaar: Gonzalo Parra op de cover en praktische inhoud

10 halve marathons om in januari of februari 2027 te lopen

10 halve marathons om in januari of februari 2027 te lopen