“Een reis die veel waard is, zo’n reis die je minstens eenmaal in je leven moet maken”. Met deze woorden vat Chema Martínez zijn ervaring samen van de reis die we organiseerden samen met Suïza Turismo naar de regio van de Aletsch Arena. Wandelen over de eeuwige ijszee, de langste van de Alpen, de belangrijke rol van gletsjers voor de gezondheid van de planeet leren kennen en hardlopen op meer dan tweeduizend meter hoogte tijdens de Aletsch Halve Marathon met spectaculaire uitzichten op mythische toppen zoals Jungfrau of Eiger. Een avontuur om te herhalen. Hier vind je de video van onze ervaring met Chema Martínez op de langste gletsjer van de Alpen.
Toen Jasmine Noti nog een kind was, kon men vanaf hier het eind van de gletsjer niet zien, en nu, 25 jaar later, wél, zegt ze met nostalgie terwijl we zien hoe de enorme ijsstroom en morene op de achtergrond van de vallei vervagen tot een massa aarde en rots. Jasmine, verantwoordelijk voor toerisme in de regio Aletsch Arena, werd geboren aan de voet van de langste gletsjer van de Alpen, en hoewel voor de buitenlanders die het voor het eerst bewonderen het pijnlijk is de alarmerende terugtrekking van de ijszee te constateren, kun je zich haar droefheid voorstellen telkens wanneer ze bezoekers dit natuurverschijnsel van haar regio laat zien. Gebouwd tot UNESCO Werelderfgoed, de Grote Aletschgletsjer heeft 20 km lengte, 800 m diepte en 79 km2 oppervlakte. Het herbergt, genest tussen de imposante toppen van de Zwitserse Alpen, 160 miljoen kubieke meter ijs in continu beweging. Het is moeilijk om zijn grootsheid in cijfers te vatten; als we zeggen dat zijn lengte gelijk is aan 10.000 voetbalvelden tezamen en dat als het zou ontdooien, het water dagelijks aan 8.000 inwoners van de planeet voor zes jaar zou kunnen leveren, dan is het gemakkelijker om zijn uitgestrekte afmetingen voor te stellen.
Helaas smelt de Aletsch, zoals vele andere gletsjers ter wereld, in schrikbarende tempo. We konden het met eigen ogen zien tijdens de reis die we organiseerden samen met Suiza Turismo en ons bureau Sport Travel naar de Aletsch Arena van 25 tot 29 juni, een reis waarmee we de deelnemers wilden laten ontdekken de schoonheid van de bergen van deze regio in het kanton Wallis op een actieve manier – wandelen op de gletsjer en de Aletsch Halve Marathon lopen -, en tegelijk, als liefhebbers van sport in de natuur, begrijpen hoe belangrijk gletsjers zijn voor het behoud van de planeet. Hier vertellen we de ongelooflijke ervaring die we deelden met een groep van 10 avonturiers samen met atleet Chema Martínez op deze plek waar we net van terug zijn en waar we graag terug willen komen.
Brig, de poort naar de Aletsch Arena
Afkomstig uit Madrid en Barcelona vlogen we met de groep reizigers naar de luchthaven van Zürich, vanwaar we een trein namen die ons naar de regio Aletsch Arena brengt en naar de bestemming die ons kampbasis zal zijn op deze reis: Fiescheralp, een van de drie bergdorpjes rondom de Aletschgletsjer (de andere twee zijn Riederalp en Bettmeralp) die alleen bereikbaar zijn per kabelbaan, aangezien autoverkeer verboden is. Naar Fiescheralp, op 2.222 m hoogte, stap je in de snelste kabelbaan van Zwitserland in slechts tien minuten vanaf het dorp Fiesch, gelegen in de vallei. Vóór we arriveren maken we een stop in Brig, de poort naar de regio. Deze kleine stad, omgeven door bergen, die voor veel reizigers onopgemerkt blijft en die alleen gezien wordt als knooppunt van vervoer of overstapstation van de beroemde Glacier Express, bewaart een verrassend en schitterend verleden. In de zeventiende eeuw was Brig een belangrijk economisch centrum dankzij zijn strategische ligging in de Simplonpas, een alpijns doorreisport waarlangs de handelsroutes liepen die Noord-Europa met Italië verbonden. De ondernemer Kaspar Jodok von Stockalper maakte gebruik van deze bevoorrechte positie om het vrachtverkeer door de pas te beheersen en een economisch imperium op te bouwen waarvoor hij bekend stond als de “Koning van de Simplon”. Zijn nalatenschap blijft bestaan in het barokke Stockalper-paleis, het symbool van de stad en een van de haltes van de Grand Tour of Switzerland, de grote panoramische route met auto die langs de landschappen en emblematische monumenten van het Zwitserse land rijdt. Een andere beroemde inwoner van de stad was de arts Ernest Guglielminetti, die de basis legde voor moderne bestrating door te suggereren de oude zandwegen te bestrijken met teer om ademhalingsproblemen te voorkomen door het stof dat door de rijtuigen en de eerste auto’s werd opgeheven. We wandelen door zijn charmante oude binnenstad, waar de Italiaanse invloed in zijn gebouwen van centraal-Europese stijl duidelijk te zien is, voordat we terugkeren naar het station en de trein naar Fiesch nemen. Een paar meter voorbij de uitgang (www.alpinafiescheralp.ch), waar we worden verwelkomd met een heerlijke raclette uit het Valais. Nu kunnen we zeggen dat we in de Zwitserse Alpen zijn.
Trekking op de duizendjarige ijszee
De eerste dag in de bergen hebben we één van de hoogtepunten van de reis: een begeleide trektocht over de duizendjarige ijszee. Om toegang te krijgen tot het oppervlak van de gletsjer moet men eerst klimmen naar de Eggishorn (2.869 m), het hoogste uitkijkpunt van de vier die langs de oostelijke rand van de gletsjer liggen; de anderen zijn, van hoog naar laag, de Bettemerhorn (2.647 m), bereikbaar vanuit Bettmeralp, en de Moosfluh (2.333 m) en Hohfluh (2.227 m), vanuit Riederalp. De Eggishorn is het enige uitkijkpunt vanaf waar men het begin van de gletsjer kan zien: Konkordiaplatz, een gebied aan de basis van de imposante wanden van de Jungfrau waar drie grote stromingen van samengepernde sneeuw samenkomen (firn): de Grosser Aletschfirn, de Jungfraufirn en het Ewigschneefeld. Vooraleer af te dalen naar de ijsmassa, bewonderen we het van bovenaf. De panoramische uitzichten zijn magnifiek: boven de ijsmassa rijzen enkele van de mythische toppen van de Alpen uit: naast de Jungfrau de naburige toppen Eiger en Mönch, en zelfs Mont Blanc in de verte. Men voelt zichzelf onbelangrijk, zelfs overdonderd door zijn immensiteit en schoonheid. Het uitzicht raakt je vooral omdat we niet weten of we het ooit nog eens zullen zien met de huidige afmetingen: elk jaar trekt het ijs aanzienlijk terug door de opwarming van de aarde. “Experts zeggen dat tegen het eind van de eeuw de Aletsch misschien niet meer zal bestaan”, herinner ik me de voorspelling van Jasmine en voel ik een knoop in mijn maag.
Het uitzicht op de Grote Aletschgletsjer vanuit boven is ontzagwekkend, vooral omdat we niet weten of we het nogmaals kunnen aanschouwen met zijn huidige afmetingen: elk jaar trekt het ijs aanzienlijk terug als gevolg van de opwarming van de aarde.
Vanaf de Eggishorn loopt een pad dat afdaalt naar de ijsmassa aan de achterzijde. Het is een van de vele gemarkeerde routes die je in de Aletsch Arena kunt volgen, die samen meer dan 300 kilometer aan paden tellen. Een eerste, zigzaggende afdaling brengt ons naar een kruispunt waar we richting Gletscherstube, Tälligrat en Märjelen moeten volgen. Vanaf daar volgt de route een met stenen bestrate pad naar Tälligrat en het kleine meer Tällisee, waar men een nieuwe kijk op de gletsjer krijgt, en gaat verder dalen naar de Gletscherstube, een charmant berghutje naast het meer Märjelensee, waar de gids ons de crampons uitdeelt die we nodig hebben om over het ijs te bewegen en ons sepia-foto’s laat zien die een eeuw geleden op dezelfde plek zijn genomen, nabij het Märjelensee-meer. De ‘vind het verschil’-spel is onthullend: het huidige weiland werd bedekt door enorme blokken ijs, en het Märjelensee was eeuwenlang een veel grotere glaciale meer, opgesloten door het eigen ijs van de Aletsch. Naarmate de gletsjer terugtrekt, verliest het meer een groot deel van zijn oppervlak. Een slag in de maag.
Continuamos descendiendo, ya vemos el glaciar más cerca y somos más conscientes de su desmesurado tamaño. El paseo no es muy complicado técnicamente, pero hay que ir con un guía de montaña y encordados para transitar entre las grietas. Un primer
paso amplio para salvar el metro de desnivel hasta el borde y ya estamos caminando sobre el hielo de intenso azul. Avanzamos despacio y en completo silencio, solo se escucha el crujido del acero de la punta de los crampones clavándose en la superficie congelada: “crack-crackcrack-crack”… Intento imaginarme cómo sería el Aletsch hace milenios.
Villa Cassel en de geheimen van de Aletsch
De tweede dag is wat rustiger, men moet actief blijven maar niet overdrijven, vooral omdat de lopers van de groep de volgende dag 21 km en 1.148 m positieve helling moeten afleggen. Vandaag gaan we naar het dorp Bettmeralp, startpunt van de halve marathon, om de startnummers op te halen en wat van het terrein te verkennen waarop we morgen zullen lopen. Hier bevindt zich een andere halte van de Grand Tour of Switzerland: de kapel Maria de las Nieves. Het plaatje is prachtig, de kerk staat eenzaam op een heuvel met een rij opeenvolgende bergen op de achtergrond. We klimmen naar het Bettmersee-meer, langs waar de race loopt voordat we de klim naar de rand van de gletsjer via Riederalp moeten aangaan. Bij het meer kun je paddleboarden of gewoon ontspannen met het ongelooflijke uitzicht. We vervolgen de tocht omhoog naar Chüestall, een oud boerderijtje dat is omgebouwd tot restaurant waar je enkele traditionele gerechten van de regio kunt proeven, zoals Cholera: een hartige pastei gemaakt van aardappelen, ui, prei, kaas en appel. De naam komt van een cholera-epidemie die zich in de 19e eeuw in Europa verspreidde; de bevolking moest thuis blijven om besmetting te voorkomen en omdat men voedsel moest gebruiken dat lange tijd bewaard kon worden, werd het een praktische recept.
Para bajar la contundente Cholera, después de comer afrontamos una de las rutas más bonitas y populares de la región. Subimos al mirador del Moosfluh, que aunque es el más bajo de los cuatro, ofrece a cambio una de las panorámicas más cercanas e impresionantes del glaciar. Aquí se ha instalado un enorme photocall con forma de la bandera suiza. Tras las fotos de rigor con el Aletsch de fondo (“¡mirad, ahí abajo estuvimos ayer!”) nos disponemos a recorrer el sendero desde Moosfluh hasta Riederfurka por el borde superior del glaciar, en sentido contrario al trazado de la media, que en Moosflush tiene su km.18. Durante gran parte del recorrido el glaciar nos acompaña a la derecha, mientras que la reconocible silueta del Matterhorn (Cervino), si no hay nubes que tapen la cima, se divisa en el horizonte.
Het pad doorkruist ook een stuk van het Aletsch-bos, een van de oudste in Zwitserland, waar reuzen-anker en eeuwenoude pijnbomen groeien. Een pauze onderweg om te zitten op“de bank met het beste uitzicht van Zwitserland”, de beroemde Aletschbänkli, gekozen in 2023 in een populaire stemming georganiseerd door een Zwitsers medium. Langs het pad staan diverse informatieve panelen over de natuur die ons omringen. Zo, geboeid door het landschap, arriveren we bij Villa Cassel, een Victoriaanse villa die anachronistisch oprijst in het hart van het bos. Het huis heeft een curieuze geschiedenis: het werd gebouwd in opdracht van Sir Ernest Cassel, een van de machtigste financiers van Europa aan het begin van de twintigste eeuw, raadgever van koning Eduard VII. Sir Cassel kampte met stress- en spijsverteringsproblemen (de huidige burnout) en zijn arts raadde hem aan om seizoenen in de bergen door te brengen om te herstellen.
En 1895 se alojó por primera vez en el modesto hotel de Riederfurka. El paisaje le fascinó, pero el alojamiento no tanto. Mandó un telegrama a su médico en el que decía: Hotel impossible, suggest something else (Este hotel es imposible. Sugiera otra cosa). Como no encontró un alojamiento a su gusto, decidió construir su propia residencia de verano: una villa de 25 habitaciones a más de 2.000 m de altitud, en una zona a la que entonces solo se llegaba a pie o en mula. La construcción se completó en apenas dos veranos y pronto la villa se convirtió en un exclusivo lugar de reunión de la alta sociedad británica. El mismísimo Winston Churchill se alojó allí antes de comenzar la Primera Guerra Mundial. Al parecer, no podia dormir por el sonido de los cencerros de las vacas, así que Cassel pagó a los ganaderos para que amortiguaran el sonido rellenándolos con paja durante la noche. Después fue hotel y ya en 1976 se reconvirtió en el primer centro alpino de educación ambiental y conservación de la naturaleza de Suiza, el Pro Natura Centre Aletsch, que alberga una exposición dedicada al Aletsch, al cambio climático y a la conservación de los ecosistemas alpinos. En la visita podemos descubrir cómo el glaciar ha modelado el paisaje a su alrededor y comprender mejor los efectos actuales y futuros del cambio climático en él.
Een halve marathon van hoge hoogte
Op zondag 28 juni komt de grote datum voor de lopers van de groep: het aangaan van de 21 km en 1.800 m positieve hoogteverschilvan de Aletsch Halve Marathon, een wedstrijd die erg populair is in Zwitserland, waaraan tot wel 2.700 mensen deelnemen. De moeilijkheid van het parcours wordt ruimschoots gecompenseerd door het uitzicht dat men tijdens de route heeft. Met start bij de kabelbaan van Bettmeralp (1.950 m), vertrekken de lopers in de richting van Fischeralp om vervolgens weer richting het Bettmersee-meer te draaien en van daaruit geleidelijk omhoog te klimmen naar Riederalp en daarna naar Riederfurka. De route loopt langs Villa Cassel, rondom de berg Riederhorn, met prachtige uitzichten over de Rhônevallei en de toppen van meer dan 4.000 meter, en keert terug naar Riederfurka waar men het pad oppikt dat langs de spectaculaire kam loopt die Hohfluh en Moosfluh met elkaar verbindt richting Bettmerhorn.
Het is waarschijnlijk het meest iconische gedeelte van de wedstrijd: gedurende meerdere kilometers vergezelt de Grote Aletschgletsjer de lopers vrijwel van begin tot eind. De laatste twee kilometer tot de finish is een lange en veeleisende klim langs de rand van Bettmerhorn, een zware en spectaculaire finale die wat lichter wordt door de aanmoediging van het grote publiek dat met de kabelbaan (of te voet) naar de top klimt om aan te moedigen. Trouwens, wandelstokken mogen niet worden meegenomen vanwege het aantal deelnemers, dus men moet trainen om die laatste etappe “zonder hulp” te volbrengen. Als het weer goed is, kunnen lopers en fans op de top van Bettmerhorn eten en rusten voordat ze terugkeren met de kabelbaan.
Een van de mooiste berglopen van Europa – en ik zou zelfs zeggen van de wereld – de kers op deze ongelooflijke ervaring aan de voet van de Aletschgletsjer. Een reis die je zeker minstens één keer in je leven moet maken.
Meer informatie:
Aletsch Arena
My Switzerland
SportTravel Reizen
